Ağaçtaki Kedi ve Joseph Méry, Le Chat Dans L'Arbre et Joseph Méry

“Dieu a créé le chat pour procurer à l’homme la joie de caresser le tigre”

Joseph Méry

Journaliste-écrivain français

(1797-1866)

“Tanrı kediyi insanoğluna kaplanı okşama zevkini sağlamak için yaratmıştır”

Joseph Méry

Fransız gazeteci-yazar

(1797-1866) 

Bu sabah blogumu güncellemek için bilgisayarımın başına oturana kadar Joseph Méry adı bana hiçbir şey ifade etmiyordu. Doğrusu, “Ağaçtaki Kedi” adlı fotoğrafımın altına kediler ile ilgili bir özdeyiş koyup çabucak yayınlamak niyetindeydim. Ancak, bulduğum vecizenin sahibi tanımadığım bir şahsiyet çıkınca kim olduğunu araştırdım ve Honoré de Balzac, Victor Hugo, Théophile Gautier, Gérard de Nerval ve Alexandre Dumas’nın arkadaşı olan, üstelik eserleri arasında “Constantinople et la mer Noire” (“Konstantiniye ve Karadeniz”) başlıklı bir kitap da bulunan bir gazeteci-yazar ile tanıştım. Bizim coğrafyamız hakkında ne yazdığını merak edip Google’a kitabın adını girdiğimde ise, Istanbul ve Karadeniz bölgesinin tarihi ile yaşam kültürünü Roma, Bizans ve Osmanlı dönemleri itibariyle inceleyen 1855 tarihli beşyüz sayfalık bir eser ile karşılaştım. Kitabın orijinal Fransızca metninin PDF dosyası şeklinde birçok sitede ücretsiz arzedildiğini, ayrıca 2010 tarihli yeni basısının Amazon’da satışa sunulduğunu gördüm. Merakla, kitabın PDF formatına göz attım ve önsözde okuduğum 1855’de kaleme alınmış aşağıdaki cümleler üzerine kendimi bir anda Kırım Savaşı’na (1853-1856) ilişkin bilgilerimi tazelerken buldum. Şimdi, bu mesajı yayınladıktan sonra, önce köpeklerimi dolaştıracağım ve ardından kahvemi hazırlayıp Joseph Méry’nin “Constantinople et la mer Noire”ını okumaya başlayacağım:

“Bugün yayınladığımız bu kitap, Konstantiniye ve Karadeniz, […] Roma’dan sonra sevgi duyduğumuz şehir olan Konstantiniye’nin tam tarihini içermektedir. […] Konstantiniye’den sonra Karadeniz unutulamazdı […] İlkçağ ve Ortaçağ’ın tüm kahramanca dramları bu denizde sona ermişlerdi, ve bugün şöhreti devam ediyor; dünyanın bakışları ona sabitlenmiş; tüm görüşmelerde onun adı geçiyor […] Bu deniz kıyısındaki önemli şehirler bize göre özel bir ilgiyi hak ediyor […] Sinop, Trabzon ve Varna’yı anmak yeterli. Bu asil şehirlerin tarihi Konstantiniye’nin tarihine bağlı; onlar Bizans ve Istanbul için yaşamış ve acı çekmişler, Tanrı lütfederse daha da büyüyecekler ve bir daha acı çekmeyecekler. İnsanlığın en büyük katliamlarına şahit oluyoruz; Boğaziçi’nin bu antik şehrinin hayatını, ve Roma’nın ömründen daha uzun süren can çekişme sürecini, ve bin yıllık diğer bir savaştan sonra 1453’de başlayan dört asırlık savaşı yazarken kendi kendimize acaba dünya sonsuza kadar insan kanı ile sulanmak için mi yaratıldı diye soruyoruz. Günümüzde Karadeniz’de meydana gelen mucize bize daha iyi bir geleceği haber veriyor; Fransa ve İngiltere’nin birlikteliği Tanrı’nın bir lütfu. Asla bu kadar fırtınalı bir şimdiki zaman daha güvenli bir geleceğin tohumunu taşımamıştı. Son bulutların arasından gök mavisi ve güneş ışınları görüneceğe benziyor; ve bu defa, savaş barışın doğurgan annesi olacak” (Joseph Méry, Constantinople et la mer Noire, Önsöz, Paris 1855). 

Le nom Joseph Méry ne me disait rien jusqu’à ce matin où je me suis installée devant mon ordinateur afin de mettre à jour mon blog. À vrai dire, j’avais l’intention de publier un post vite fait avec une citation sur les chats placée sous ma photo “Le Chat Dans L’Arbre”. Mais l’auteur de la maxime que j’ai trouvée m’était inconnu donc j’ai entamé une recherche et fait connaissance d’un journaliste-écrivain, ami de Honoré de Balzac, Victor Hugo, Théophile Gautier, Gérard de Nerval et Alexandre Dumas, et de plus ayant parmi ses œuvres un livre intitulé “Constantinople et la mer Noire”. Curieuse d’apprendre ce qu’il a écrit sur notre pays, j’ai tapé le nom du livre sur Google et j’ai découvert un ouvrage de cinq cent pages, daté de 1855, étudiant l’histoire et la culture de vie d’Istanbul et de la région de la Mer Noire sous les empires Romain, Byzantin et Ottoman. J’ai également constaté que le texte original du livre en français était offert gratuitement sous forme d’un fichier PDF par plusieurs sites, alors que l’édition 2010 de l’ouvrage était mise en vente sur Amazon. Par curiosité, j’ai jeté un coup d’œil dans le format PDF du livre et, après avoir lu les phrases suivantes de l’avant-propos, je me suis trouvée rafraîchir mes connaissances sur la guerre de Crimée (1853-1856). Maintenant, après avoir publié ce post, je vais d’abord promener mes chiens, ensuite préparer mon café et commencer à lire “Constantinople et la mer Noire” de Joseph Méry:

“Ce livre, Constantinople et la mer Noire, […] renferme l’histoire complète de la ville de Constantinople, qui est après Rome la ville de nos affections. […] Après Constantinople, la Mer Noire ne pouvait être oubliée […]. Tous les drames héroïques de l’antiquité et du moyen âge se sont dénoués sur cette mer, et aujourd’hui son illustration continue; les regards du monde sont fixés sur elle; tous les entretiens le nomment […] Les villes importantes assises au bord de cette mer nous ont paru mériter une attention particulière […] Il suffit de nommer Sinope, Trébizonde et Varna. L’histoire de ces nobles cités se relie à l’histoire de Constantinople; elles ont vécu, elles ont souffert pour Byzance et Stamboul, elles grandiront encore et ne souffriront plus, s’il plaît à Dieu. Nous assistons aux suprêmes hécatombes de l’humanité; lorsqu’on vient d’écrire la vie de cette antique cité du Bosphore, et l’agonie de Rome qui fut plus longue que sa vie, et une bataille de quatre siècles, commencée en 1453, après une autre bataille de mille ans, on se demande si la terre a été mise au monde pour être éternellement arrosée de sang humain. Le miracle, opéré de nos jours sur la Mer Noire, semble nous présager un temps meilleur; l’union de la France et de l’Angleterre est providentielle. Jamais un présent plus orageux n’a porte en lui le germe d’un avenir plus rassurant. L’azur et les rayons semblent poindre à travers les derniers nuages, et cette fois, la guerre sera la mère féconde de la paix” (Joseph Méry, Constantinople et la mer Noire, Avant-Propos, Paris, 1855).