Albi

Albi

Katharizmin başkenti

La capitale du Catharisme

1209 yılında, Katolik Kilisesi’nin lideri Papa III. Innocent’ın çağrısı üzerine biraraya gelen Fransız derebeyleri ve askerlerinden oluşan bir Haçlı Ordusu, ülkenin güneyindeki Languedoc bölgesinde vikont Raymond-Roger Trencavel’in himayesinde yaşayan ve “Katharizm” denilen Mezopotamya kökenli bir inancı benimsedikleri için “heretik” (dinden çıkmış, sapkın) sayılan Hristiyanları yok etmek üzere yola koyuldu. Katharların önemli bir bölümü yukarıda fotoğrafını gördüğünüz Albi şehrinde yaşadığından “Albi Haçlı Seferi” diye de anılan ve 1255 yılına kadar süren bu askerî harekât ve insan avı neticesinde, binlerce Kathar canlı canlı yakılmak veya kılıçtan geçirilmek suretiyle katledildi ve bu vesileyle o döneme kadar Aragon Krallığı, Toulouse Kontluğu ve Trencavel Vikontluğu’nun egemenliğindeki Languedoc bölgesi Fransa Krallığı’nın hâkimiyetine geçti.

Geçen ay Fransa’ya yaptığım beş günlük bir seyahat sırasında ziyaret ettiğim Albi şehri Haçlı Ordusu’na direnmeyip baştan teslim olmuş ve sonraki yıllarda da güç dengelerini dikkate alan temkinli bir politika izleyerek yağmalanmaktan, yakılıp yıkılmaktan kurtulmuş; nihayet 1220’de Katolik Piskoposluk Şehri olmuş. Ancak, şehri yöneten piskoposlara muhalefet eden kim varsa kendini Engizisyon Mahkemesi önünde bulmuş ve bertaraf edilmiş. Yukarıdaki fotoğrafın sol tarafında gördüğünüz Sainte-Cécile katedrali de piskoposlar tarafından inşa ettirilmiş; yapımı 1282’den 1390’a kadar yüzyıldan fazla sürmüş.    

Adı Yunanca “katharós” (saf) sözcüğünden türetilmiş bulunan “Katharizm”, Hristiyanlığın “Maniheizm” (Mani Dini) ışığında yorumlandığı bir inanç sistemi. Maniheizm M.S. 3ncü yüzyılda Mezopotamya’da doğmuş; M.S. 7nci yüzyılda Anadolu’da Ermeniler arasında “Paulusçuluk” akımı olarak yayılmış; M.S. 10ncu yüzyılda Bulgaristan’da “Bogomil” inancı olarak ortaya çıkmış; Balkanlar üzerinden ilerleyip M.S. 12nci yüzyılda Kuzey İtalya, İsviçre’nin Vaud kantonu ve Fransa’da “Katharizm”e dönüşmüş. Bu inanç sistemine göre, evrende “İyilik” ve “Kötülük” olmak üzere birbirine rakip iki güç mevcut. İnsan da bu iki gücün karışımından oluşuyor: Ruh, iyiliği; beden ise kötülüğü temsil ediyor, fakat ruh bedenin içinde hapsolmuş durumda ve beden öldüğünde ölümsüz ruhun “gökler ülkesi”ne (cennete) gidebilmesi için bu dünyadaki yaşamı süresince saf ve temiz kalmış olması gerekli. Bu koşulu yerine getiremeyen günahkâr bir ruh, reenkarnasyon yolu ile yeni bir bedende yeniden dünyaya geliyor ve yeniden sınava tâbi tutuluyor. Katharlar “Kurtlar Kilisesi” olarak adlandırdıkları Katolik Kilisesi’ni reddeder, cemaat halinde yaşar, balık hariç, hayvanî hiçbir gıda ile beslenmez, oruç tutar, cinsel zevkten kaçınırlarmış. Haçlıların katliamından kurtulabilen az sayıda Kathar saklanmak ve inançlarını gizlemek suretiyle hayatlarını ve nesillerini devam ettirmişler. Protestanlığın doğumundan sonra ise, Katharlar Protestan kimliği altında inançlarını sürdürmüşler.   

En 1209, une Armée de Croisade constituée par les barons de France et de leurs soldats, suivant l’appel du Pape Innocent III, s’est mise en marche vers Languedoc afin d’exterminer les Chrétiens hérétiques appelés “Cathares” qui vivaient sous la protection du vicomte Raymond-Roger Trencavel. Connu sous le nom de “Croisade Albigeoise”, ces opérations militaires et chasses humaines qui ont continué jusqu’à 1255 ont coûté la vie des milliers de Cathares, massacrés ou brûlés vifs, et ont eu comme autre conséquence l’annexion de Languedoc au Royaume de France, alors qu’avant cette région était sous la domination du Royaume d’Aragon, du Comté de Toulouse et de la Maison Trencavel.

La ville d’Albi que j’ai visité le mois passé lors d’un voyage de cinq jours en France s’était soumise à l’armée des croisés, avait été ainsi épargnée des destructions et des pillages, et était devenue une seigneurie épiscopale en 1220. En revanche, les évêques ont supprimé tous leurs opposants par le biais de l’Inquisition. Ils ont aussi édifié la Cathédrale Sainte-Cécile, que vous voyez sur la photo ci-dessus, dont la construction a duré plus de cent ans, de 1282 jusqu’à 1390.   

Le Catharisme, du grec “katharós” (pur), est une interprétation du Christianisme sous la lumière du Manichéisme. Créée au 3ème siècle après J.C. en Mésopotamie, le Manichéisme s’est répandu chez les Arméniens en Anatolie au 7ème siècle sous le nom de “Paulicisme”, puis a apparu en Bulgarie au 10ème siècle en tant que "Bogomilisme", et s’est transformée au "Catharisme" au 12ème siècle dans le nord de l’Italie, dans le pays Vaudois et en France. Selon la croyance des Cathares, s’opposent dans l’univers deux puissances rivales, le Bien et le Mal. Elles sont présentes aussi chez l’être humain: L’âme représente le Bien, le corps représente le Mal; l’âme immortelle est enfermée dans le corps mortel. Mais, ne sont acceptées dans la patrie célestielle (le paradis) que les âmes qui réussissent de conserver leur pureté dans le corps. Ainsi, une âme pécheresse se réincarne dans un nouveau corps et est soumise à un nouveau examen. Les Cathares refusaient l’Église Catholique qu’ils appelaient l’Église des Loups, vivaient en communauté, ne consommaient aucune nourriture d’origine animale sauf le poisson, s’obligeaient au jeûne et s’abstenaient du plaisir séxuel. On dit que le peu de Cathares qui ont pu s’échapper aux massacres des croisés ont continué leur vie et leur croyance en se cachant loin des yeux, et après la naissance du Protestantisme, ils ont adopté l’identité protestante.